به گزارش خبرگزاری حوزه، تاریخ شیعه ثابت کرده که باور به فرهنگ عمیق ایثار و شهادت میتواند یک جامعه را از انفعال عبور داده و در حرکتی هویت بخش، آن را به کنش و حرکتی تاریخی و تمدنی برساند و این ها البته اندکی از اعجاز سترگِ شهادت به عنوان عالیترین جلوهی ایثار آدمی است، خصوصاً در رابطه با عالمان شهید و کسانی که همچون رهبر معظم و فرزانه انقلاب، هم در عرصه علم و تقوا و هم در وادی جهاد و مبارزه با دشمن، زبانزد عام و خاص بوده و مزد یک عمر مجاهدت خالصانه خویش را با رزق و فیض عظیم شهادت دریافت کردهاند.
به همین خاطر است که ما به شدت معتقدیم که شهادت پایان زندگی یک فرد نیست بلکه آغاز حرکت بی پایان او در امر جریانسازی و الهام بخشی است چه آن که شهید با ایثار خود، معیارهای ارزش را در جامعه تغییر داده و اینگونه تازه ماجرای نبرد حق و باطل رنگ و بویی دیگر پیدا میکند. سخن از امام و قائد شهیدمان است و این که ایشان چه تأثیرات عظیمی هم بر جامعه ایرانی و هم در عرصه بین الملل داشته اند.
آیندگان بیشتر از امام خامنهای خواهند شنید
دکتر موسی حقانی، استاد دانشگاه و پژوهشگر تاریخ معاصر با اشاره به این که آیندگان بیشتر از امروز از خدمات ماندگار امام و رهبر شهیدمان خواهند شنید و اهمیت کارهای ایشان را درک خواهند کرد، ابراز داشت: حقیقتاً چنانچه بخواهیم در تاریخ معاصر ایران شخصیتی را بیابیم که بتوان او را با رهبری شهید مقایسه کرد، کار بسیار سختی پیش رو داریم. در واقع باید بگویم که من در تاریخ معاصر ایران نمونهای با چنین ترکیب شخصیتی سراغ ندارم.
وی با تأکید بر این که رهبر شهید، ایرانی ساختند که مظهر امید مستضعفان جهان و خار چشم مستکبران عالم است، افزود: آنچه این شخصیت را متمایز میکند، جمع شدن چندین ساحت متفاوت در یک فرد است، چه آن که رهبر شهیدمان صرفاً یک سیاستمدار نبود، بلکه همزمان شخصیتی فرهنگی، تاریخی و راهبردی به شمار میرفت. در واقع ایشان هم سیاستمدار بودند، هم اهل فرهنگ، هم تاریخ را عمیق میشناختند، هم نگاه آیندهپژوهانه داشتند و در عین حال دغدغهای مستمر درباره ایران قدرتمند، مستقل و پیشرفته داشتند. این مجموعه ویژگیها کمتر در یک شخصیت واحد جمع میشود.
رهبری که امید را در ملت ما زنده کرد
حقانی همچنین با اشاره به نوع روایت رهبری از وضعیت کشور بیان داشت: روایت ایشان از ایران، نه روایت سیاهنمایانه بود و نه روایت خوشبینانه غیرواقعی. ایشان هم نقاط ضعف را بیان میکردند و هم ظرفیتها را. در واقع نوعی واقعبینی امیدوارانه در سخنانشان دیده میشد و اغراق نیست اگر بگوییم که بعد از حضرت امام (ره)، ایشان شخصیتی بودند که امید را در بین ملت ما به خصوص نسل جوان زنده کردند و خودباوری ملی را در کالبد جامعه احیا نمودند.
وی گفت: یکی از ویژگیهای مهم در نگاه رهبر شهید، فاصله گرفتن از دستهبندیهای جناحی بود، کما این که ایشان بارها گفته بودند که از خدا خواستهاند از هرگونه وابستگی جناحی دور باشند. این مسئله در عمل هم دیده میشد؛ یعنی تلاش میکردند فراتر از دعواهای سیاسی روز حرکت کنند و برای ایشان مصالح انقلاب و نظام و حرکت بر مدار رشد و تعالی کشور حائز اهمیت بود.
تأکید بر ضرورت دشمنشناسی در دنیای امروز
حقانی همچنین با تأکید بر اهتمام ویژه رهبر شهیدمان مبنی بر دشمن شناسی اظهار داشت: ایشان به طور جدی معتقد بود که هدف جدی دشمن پرهیز از تبدیل شدن ایران به یک قدرت مستقل است البته از نگاه امام شهیدمان این رویه و سیاست در قالب چند راهبرد مشخص دنبال میشد که شامل این موارد است؛ جلوگیری از پیشرفت علمی و صنعتی ایران، تحریک گسلهای قومی و منطقهای، نفوذ در ساختارهای تصمیمگیری، تضعیف بنیانهای قدرت ملی و حفظ وابستگی اقتصادی و فناورانه کشور.
وی اضافه کرد: آنچه امروز برای ما مهم است این که به تأسی از سیره امام و رهبر شهیدمان از بحث دشمن شناسی غافل نشویم چرا که غفلت در این زمینه می تواند باعث بروز و ظهور خسارات سخت و گاه جبران ناپذیری شود.
"ما توانستیم" در سایه هدایتهای رهبر آزاده
استاد دانشگاه همچنین با اشاره به نقش رهبری در احیای برخی ظرفیتهای ملی گفت: یکی از مهمترین اقدامات رهبر حکیم و آزاده ما، بازسازی توان دفاعی و علمی کشور بوده است به خصوص در دورهای که بسیاری تصور میکردند ایران نمیتواند در این حوزهها پیشرفت جدی داشته باشد، ایشان بر توسعه دانش بومی و توان داخلی تأکید کردند و ثمرات بزرگ آن را در دو جنگ تحمیلی اخیر به عینه مشاهده نمودیم.
وی افزود: از نگاه امام و رهبر شهید، ایران امروز در یکی از پیچهای مهم تاریخی خود قرار دارد و طبعاً عبور از چنین پیچهایی نیازمند همبستگی اجتماعی، خودباوری ملی و نگاه بلندمدت است. امروز به شدت نیاز داریم که جامعه در سایه وحدت و همبستگی ملی بر مشکلات خود فائق شده و فتنه های گوناگون و پیچیده دشمنان را خنثی سازد.
ایرانِ قوی در مسیر تمدن نوین اسلامی
دکتر محمدرضا اخضریان کاشانی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران نیز گفت: آیتالله سید علی خامنهای در طول دوران رهبری و زعامت خویش بسیار کوشید میان سه عنصر بنیادین ایرانی بودن، اسلامیت و انقلابیگری نوعی همافزایی و ترکیب جدید ایجاد کند. این تلاش در قالب مفاهیمی همچون ایران قوی، استقلال ملی، عزت ملی، پیشرفت اسلامی ایرانی و تمدن نوین اسلامی نمود یافت. اهمیت این پروژه در آن است که تلاش میکرد جمهوری اسلامی را نه صرفاً یک حکومت دینی و نه صرفاً یک دولت ملی، بلکه ترکیبی از هر دو معرفی کند. حفظ این هویت مستقل در عصر جهانی شدن یکی از مهمترین دستاوردهای فرهنگی و فکری دوران رهبری ایشان محسوب میشود.
وی همچنین خاطرنشان کرد: یکی از ملموسترین ابعاد دوران رهبری آیتالله خامنهای در حوزه سیاست خارجی و امنیت ملی قابل رؤیت است. ایران در پایان جنگ تحمیلی کشوری بود که از یک جنگ فرسایشی هشتساله خارج شده و با محدودیتهای فراوان منطقهای و بینالمللی مواجه بود. اما در سه دهه بعد، جایگاه منطقهای ایران به شکل قابل توجهی دگرگون شد. گسترش روابط راهبردی با حزبالله، افزایش نفوذ ایران در عراق پس از سقوط صدام، نقش موثر در تحولات منطقه و حمایت مستمر از آرمان فلسطین، بخشی از این تحول بودند. از منظر نظریههای روابط بینالملل، ایران از یک بازیگر منطقهای محدود به قدرتی تبدیل شد که توانایی اثرگذاری بر معادلات امنیتی غرب آسیا را به دست آورد. این روند را میتوان یکی از مهمترین توفیقات راهبردی نظام جمهوری اسلامی در دوران رهبری آیتالله خامنهای برشمرد.
خلق فرهنگ مقاومت و خوداتکایی
اخضریان بیان داشت: در کنار تحولات سیاسی و امنیتی، یکی از مهمترین تحولات دوران رهبری آیتالله خامنهای در حوزه فرهنگ سیاسی رخ داد. شاید بتوان گفت مهمترین میراث فرهنگی ایشان نه یک نهاد خاص، بلکه شکلدهی به نوعی فرهنگ مقاومت و خوداتکایی بوده است. مفاهیمی همچون مقاومت، استقلال، خودباوری، امید، پیشرفت و جهاد در طول سه دهه به طور مستمر در گفتمان رسمی جمهوری اسلامی بازتولید شدند.
وی اضافه کرد: البته باید توجه داشت این مفاهیم صرفاً یکسری شعارهای سیاسی نبودند، بلکه به تدریج به بخشی از فرهنگ عمومی و ذهنیت نخبگان تبدیل شدند. این فرهنگ نقش مهمی در مواجهه کشور با فشارهای خارجی، تحریمها، تهدیدهای امنیتی و بحرانهای مختلف ایفا کرد. در زبان جامعهشناسی، میتوان این فرآیند را نوعی تولید سرمایه فرهنگی مقاومت توصیف کرد؛ سرمایهای که بقای جوامع را در شرایط دشوار ممکن میسازد.
گزارش: سید محمدمهدی موسوی
نظر شما